Portföy Dashboard

Halka Arz (IPO) Nedir?

Bir şirketin paylarının ilk kez halka satılıp borsada işlem görmeye başlamasıdır. Şirket iki şekilde pay satar (çoğu arzda ikisi birden olur):

• Sermaye artırımı: Yeni pay basılır, para şirkete girer (yatırım, borç ödeme vb.).
• Ortak satışı: Mevcut ortaklar kendi paylarını satar, para ortağa gider.

İzahnamede bu dağılım ve "fonun kullanım yeri" yazar — arzın kalitesini değerlendirmede önemli bir sinyaldir.

Süreç Nasıl İşler?

1. Hazırlık: Şirket bir aracı kurumla (konsorsiyum lideri) anlaşır, bağımsız denetimden geçer, izahname hazırlar.
2. SPK başvurusu: İzahname SPK'ya sunulur. Bu aşamadakiler "Onay Bekleyenler (Taslak)" listesinde görünür.
3. SPK onayı: Onay haftalık SPK bülteninde yayımlanır; fiyat, tarih ve lot bilgileri kesinleşir.
4. Talep toplama → dağıtım → borsada ilk işlem günü.

Özet zaman çizelgesi: SPK onayı → (1–2 hafta) → talep toplama (2–3 gün) → dağıtım (1–2 gün) → ilk işlem günü (birkaç gün sonra).

Talep Toplama Nedir?

Genellikle 2–3 iş günü süren, yatırımcıların lot talebini ilettiği dönemdir. Aracı kurum uygulamasından (Midas, İş Yatırım, Ziraat vb.) katılırsın; talep ettiğin lot × fiyat kadar para hesabında bloke edilir.

• Erken başvurmanın avantajı yok — ilk saniye ile son saat eşit muamele görür.
• Çoğu arza her aracı kurumdan katılabilirsin; nadiren "yalnızca konsorsiyum üyeleri" kısıtı olur.
• Talep genelde arzın kat kat üzerine çıkar; istediğinden çok daha az lot alırsın.
• Paran 3–5 gün bloke kalır ve genelde nemalanmaz — üst üste arzlara girerken bu alternatif maliyeti unutma.

Fiyat Ne Zaman Kesinleşir?

• Sabit fiyatla talep toplama (ezici çoğunluk): Fiyat talep toplama başlamadan kesinleşir, izahnamede ilan edilir.
• Fiyat aralığıyla talep toplama (book building): Aralık ilan edilir, nihai fiyat talep toplama bittikten sonra kurumsal taleplere göre açıklanır. Büyük arzlarda görülür.

Dağıtım Nasıl Yapılır?

Talep toplama bitince 1–2 gün içinde sonuçlar açıklanır:

• Eşit dağıtım (bireysellerde standart): Lotlar başvuran herkese eşit bölüştürülür. 1.000 lot da istesen 1 lot da istesen aynı sayıda alırsın — küçük yatırımcı için avantajlıdır.
• Oransal dağıtım: Talep ettiğin miktarla orantılı alırsın.

Almadığın lotların parası blokeden çözülür.

Borsada Açılış

Dağıtımdan birkaç gün sonra hisse BIST'te işlem görmeye başlar ("Bist İlk İşlem Tarihi"):

• İlk gün arz fiyatı baz alınır, normal hisseler gibi ±%10 fiyat marjı uygulanır.
• Talep patlaması olan arzlarda hisse günlerce tavan yapabilir (alıcı çok, satan yok).
• Tavan serisi kırıldığında sert satış gelmesi yaygındır; çıkış stratejini önceden düşün.
• 2026'da ortalama ilk gün getirisi ~%2,7'ye düştü — "her IPO tavan serisi yapar" dönemi bitti, seçici olmak şart.

İki Ayrı Oyun: Kısa Vade vs Uzun Vade

1. Kısa vade / arz avcılığı: Eşit dağıtımdan az lot alıp ilk günlerdeki primi satmak. Kriter: talep momentumu ve arz büyüklüğü.
2. Uzun vade: Şirkete gerçekten ortak olmak. Normal hisse analizi geçerli — ve istatistiksel olarak IPO'ların çoğu 1–2 yıl sonra arz fiyatının altında/endeksin gerisinde işlem görür. Uzun vade için genelde arz sonrası düşüşte almak daha iyi fiyat verir.

Kalite Kontrol Listesi (7 Kriter)

1. Para nereye gidiyor? Sermaye artırımı + yatırım harcaması = iyi. Ortak satışı ağırlıklı = patron çıkıyor, neden şimdi? %50+ finansal borç ödemesi = borcu sana ödetiyor, zayıf sinyal.
2. Değerleme: Arz F/K ve PD/DD'yi borsadaki benzerlerle karşılaştır. %15–30 halka arz iskontosu sunulmuş mu? İskonto yoksa primi baştan ödemişsin.
3. Arz büyüklüğü ve tahsisat: Küçük arz + eşit dağıtım + yüksek talep = az lot ama yüksek tavan ihtimali. Dev arz = bol lot ama düşük prim ihtimali. Kurumsal talebin güçlü gelmesi kalite işaretidir.
4. Fiyat istikrarı taahhüdü: Aracı kurumun ilk 30 gün fiyat destekleme operasyonu düşüş riskini sınırlar; izahnamede yazar, olması artıdır.
5. Lock-up (satmama taahhüdü): Ortaklar 90–180 gün satmama sözü vermiş mi? Yoksa ilk tavanlarda patron satabilir.
6. Şirket kalitesi: Kâr operasyonel mi, tek seferlik gelirle şişirilmiş mi? Sektör BIST'te moda mı? Konsorsiyum lideri saygın mı? Çok küçük aracı kurum arzlarında temkinli ol.
7. Pazar: Yıldız Pazar > Ana Pazar. Endekslere girme ihtimali pasif fon alımı getirir.

Tablodaki "Ön Skor" rozeti bu listenin yalnızca otomatik hesaplanabilen kısmından (dağıtım yöntemi, pazar, para nereye gidiyor, arz büyüklüğü, konsorsiyum lideri) türetilir — değerleme/iskonto, lock-up ve şirket kalitesi gibi manuel kontrol gerektiren kriterleri kapsamaz.

Momentum Skoru

Kurumsal tahsis oranı — dağıtımda kurumsal yatırımcıya giden pay — "akıllı paranın" bu fiyata gösterdiği ilgiye dair bir işarettir: pay yüksekse profesyonel taraf bu fiyattan almaya değer bulmuş demektir. Tam tersi de doğru — dağıtımın neredeyse tamamı (örn. %97) bireysele kaldıysa, bu genelde kurumsalın o fiyattan uzak durduğunun işaretidir ve dikkatli olmayı gerektirir. Bu oran, talep çarpanı veya gerçekleşme oranıyla aynı şey değildir; sadece dağıtım payını gösterir.

Kişi başı düşen lot/tutar küçüldükçe, ilk işlem gününde satış baskısı yapısal olarak azalır: herkesin elinde göreceli az miktar olduğu için "hemen sat" davranışının piyasaya toplam etkisi sınırlı kalır, buna karşılık talebin karşılanamamış olması (kıtlık) alım baskısını artırır. Kişi başı tutar büyüdükçe bu denge tersine döner.

Zamanlama farkı önemli: Bu veriler (kurumsal tahsis %, kişi başı lot, katılımcı sayısı) dağıtım sonuçlarıyla birlikte, borsada işlem başlamadan genellikle 2–4 gün önce KAP bildirimi/haberlerle netleşir. Momentum Skoru bu yüzden Ön Skor'un aksine bir "katılım kararı" değil, elindeki payla ilgili bilgilendirici bir gösterge sağlar — henüz backtest edilmemiştir, tut/sat kararı için tek başına kullanılmamalıdır.

Pratik Karar Çerçevesi

"Eşit dağıtımlı, makul iskontolu, sermaye artırımı ağırlıklı, küçük-orta boy, saygın konsorsiyumlu arza kısa vade için gir; blokede yatan paranın alternatif maliyetini hesaba kat; tavan serisi kırıldığı gün çıkış planın hazır olsun. Uzun vade istiyorsan arzı izle, 3–6 ay sonra fiyat otururken al."

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.